Drie Hoefijzers
Ceresstraat
De straat is ongeveer vierhonderd meter lang en heeft in de loop der eeuwen verschillende namen gehad. Zo stond zij bekend als de Teteringsche Steenweg, Oude Weg, Steenweg naar Den Bosch, Straatweg naar Oosterhout en Rijksweg naar Oosterhout. Ook werd de straat lange tijd tot de Teteringsedijk gerekend.
De weg werd in 1682 aangelegd als nieuwe uitvalsroute in de richting van Den Bosch. In datzelfde jaar werd de Bossche Poort vanwege de vernieuwing van de vestingwerken verplaatst naar de omgeving van de huidige Korte Boschstraat.
Nadat vanaf 1870 de vestingwerken waren afgebroken, bleef het verkeer aanvankelijk van deze route gebruikmaken. Een nieuwe verbinding over de voormalige vestinggronden kwam er pas in 1883, toen de Bosschebrug werd gebouwd.
Op een kaart van de geslechte vestinggronden uit 1881 vormen deze weg, de Hoge Steenweg en de Teteringsedijk samen de Straatweg van Breda naar Oosterhout. In de Bredase adresboeken uit de periode 1881–1885 wordt de straat aangeduid als Teteringsche Steenweg. De weg bleef nog tot 1893 in beheer van het Rijk en werd daarna overgedragen aan de gemeente.
De naam Ceresstraat
In 1897 kreeg de straat de naam Ceresstraat, passend bij de industriële ontwikkeling van het gebied. De naam verwees naar Mouterij Ceres, die in 1880 werd opgericht op de plaats van het huidige Brouwmeesterplein. De mouterij was verbonden aan bierbrouwerij De Drie Hoefijzers, die zich in 1887 aan de Ceresstraat vestigde. Ceres is de Romeinse godin van de landbouw en in het bijzonder van het graan.
Op de grens van Breda en Teteringen
De Ceresstraat lag lange tijd op de grens tussen Breda en Teteringen. Globaal behoorde de grond ten zuiden van de straat tot Breda en viel de noordzijde onder de gemeente Teteringen. Het terrein van de brouwerij vormde hierop een uitzondering en lag op Bredaas grondgebied.
Hierdoor stonden onder meer Asselbergs & Nachenius, de luciferfabriek en de woning van de burgemeester van Teteringen aan Ceresstraat 29 officieel in Teteringen. Pas bij de annexatie van 1927 werd dit gebied onderdeel van Breda.
Aan de noordzijde van de Ceresstraat ligt een kort, doodlopend straatje. Dit is een restant van de vroegere Vuchtstraat en heet tegenwoordig de Brouwmeesterstraat. In 1980 werd de huisnummering van dit straatje nog korte tijd als een voortzetting van de Ceresstraat behandeld.
Van uitvalsweg naar levendige stadsstraat
De Ceresstraat veranderde vanaf het einde van de negentiende eeuw sterk. De voormalige uitvalsweg, die aanvankelijk vooral langs landbouwgrond liep, groeide uit tot een levendige straat met fabrieken, woningen, horeca en religieuze gebouwen. De ligging vlak bij het spoor en aan de doorgaande route richting Oosterhout en Den Bosch maakte het gebied aantrekkelijk voor bedrijven en nieuwe bewoners.
De luciferfabriek vestigde zich hier in 1870. Daarna volgden onder meer Mouterij Ceres, bierbrouwerij De Drie Hoefijzers en Technisch Bureau Asselbergs & Nachenius. Ook de Sint-Josephkerk, het bijbehorende klooster en herberg Het Groenewoud kregen een plaats aan of bij de Ceresstraat.
Al deze gebouwen en ondernemingen bepaalden jarenlang het karakter van de straat. Ze boden werk, onderdak, ontspanning en een plek voor het kerkelijke leven. Hieronder bekijken we wat er in de loop der jaren aan de Ceresstraat heeft gestaan en welke sporen daarvan vandaag nog terug te vinden zijn.
Lucifersfabriek
In 1870 richtte drogist Henri Sprengers aan de toenmalige steenweg naar Den Bosch — nu de Ceresstraat — een stoomlucifersfabriek op, 10 jaar voordat Mouterij Ceres verderop in de straat verschenen. Na een verwoestende brand in 1871 kwam de fabriek in handen van de vermogende weduwe Jannetje van Capellen, en in 1885 van sigarenwinkelier Charles Loyens. Onder zijn leiding groeide het bedrijf uit tot “De Vlinder”: het terrein breidde steeds verder uit tot achter de herenhuizen, helemaal tot aan het spoor, en de fabriek werd elektrisch verlicht en — heel bijzonder voor die tijd — al vanaf 1897 volledig vrij van de giftige witte fosfor. In 1920 ging de fabriek op in de Verenigde Hollandsche Lucifersfabrieken; in 1967 sloot zij, na 97 jaar, definitief haar deuren. Bij een verbouwing in 1951 werd de originele eerste steen, gelegd door Jannetje van Capellen, teruggevonden en feestelijk teruggeplaatst. Op de plek van de fabriek en het fabrieksterrein staat tegenwoordig een appartementencomplex, en een deel van het terrein heet nu Ceresplein.
StoomMouterij Ceres
In 1880 begon de firma Smits & Ingen-Housz met de bouw van Stoommouterij Ceres aan de toenmalige steenweg naar Den Bosch — nu de Ceresstraat. Verderop in de straat lag toen alleen de luciferfabriek. Het pand was 40 meter lang en telde vijf verdiepingen; met vijf silo’s van 15 tot 18 meter hoog kon er 200.000 kg mout per silo worden opgeslagen. In 1899 namen de drie zonen van oprichter Frans Smits, van de brouwerij, de mouterij over. Na de Eerste Wereldoorlog liep de productie sterk terug, en in 1988 verdween de mouterij definitief — na 108 jaar aan de Ceresstraat.
Bierbrouwerij de Drie Hoefijzers
De geschiedenis van bierbrouwerij De Drie Hoefijzers gaat terug tot de veertiende eeuw. Omdat uitbreiding op de oude locatie aan de Boschstraat niet meer mogelijk was, liet de familie Smits aan de Ceresstraat een nieuwe stoombierbrouwerij bouwen. In december 1886 werd de bouwvergunning verleend en op 28 juli 1887 kwam het eerste bier uit de nieuwe brouwketels.
De brouwerij groeide uit tot een van de belangrijkste bedrijven van Breda en bepaalde ruim een eeuw lang het aanzien van de Ceresstraat. In 1927 werd het monumentale hoofdkantoor geopend en in 1930 verrees het hoge brouwhuis, waarin tegenwoordig Beers & Barrels is gevestigd. Later breidde het bedrijf uit naar beide zijden van de straat en zelfs naar de overzijde van het spoor. Een luchtbrug verbond de verschillende delen van het brouwerijcomplex.
Na meerdere overnames kreeg het bedrijf in 1993 de naam Oranjeboom Brouwerij. Op 29 mei 2004 kwam een einde aan de bierproductie in Breda. Het grootste deel van het complex werd daarna gesloopt om plaats te maken voor woningen en appartementen. Het voormalige hoofdkantoor en brouwhuis herinneren nog altijd aan de 118 jaar waarin de brouwerij aan de Ceresstraat gevestigd was.
Asselbergs & Nachenius
Van 1909 tot 1952 stond aan de Ceresstraat het Technisch Bureau voor Economisch Kolenverbruik Asselbergs & Nachenius, ingeklemd tussen brouwerij De Drie Hoefijzers en luciferfabriek De Vlinder. Vanaf 1941 had het bedrijf ook een apart kantoor op Ceresstraat 35. Veel buurtbewoners kennen de naam niet, maar de kenmerkende poort van het bedrijventerrein staat waarschijnlijk nog wel op het netvlies. Op de plek waar de fabriek stond, vind je nu het Ceresplein en het appartementencomplex.
Sint-Jozefklooster
In april 1912 maakten de architecten, gebroeders J. en W. Oomen, een ontwerp voor de bouw van een klooster bij de St. Jozefkerk te Breda, in opdracht van het Pensionaat St. Jozef uit Dongen. Dit klooster werd gevestigd aan de Ceresstraat 4, tegenover de brouwerij. Daarnaast gaven de Zusters Franciscanessen uit Dongen opdracht voor de bouw van een meisjesschool aan de Oranjesingel 3. De zusters waren tevens de leerkrachten van de meisjesschool. In de adresboeken staat het klooster vermeld als het St. Jozef-gesticht. In 1917 telde de kloostergemeenschap 19 zusters.
In 1936 openden de zuster er een kindertehuis.
Geschiedenis van de Franciscanessen van Dongen
Zij werden ook Recollectinen-Penitenten van de Reforme van Limburg genoemd en Congregatie van de Religieuzen Penitenten-Recollectinen (PR) van de Reguliere derde Orde van de H. Franciscus van Assisi.
ingewikkeld
Op 9 december 1965 wordt er een verzoek om een bouwvergunning ingediend bij de gemeente Breda door A.W. van Loon , voorzitter van ”De Stichting Tehuis voor tijdelijk onverzorgde kinderen”, voor het verbouwen van een klooster tot kindertehuis, ‘Lentehof’. De vergunning wordt verleend op 25 januari 1966.
Hier zijn we nog mee bezig, informatie komt wat later…..
Burgemeester van Teteringen
Gerard Marie Sutorius, geboren in 1872, was de laatste burgemeester van Princenhage. Hij werd ingehuldigd als burgemeester van Teteringen in 1921. In die periode was er veel strijd tegen de gemeente Breda om de annexatiestrijd. Breda wilde Teteringen inlijven. Hij was de grote pleitbezorger van het bouwen van betonwoningen in de huidige Zandbergdwarsstraat. In 1922 werd deze straat naar hem de Sutoriusstraat genoemd.
Zijn ambtswoning stond in de Ceresstraat, nummer 29, aan de uiterste rand van de gemeente Teteringen. In 1927 kwam de burgemeester van Teteringen in de gemeente Breda te wonen! In dat jaar raakte hij ook zijn straatnaam kwijt. Hij heeft 14 jaar aan de Ceresstraat gewoond.
In 1935 werd hij ingehuldigd als burgemeester van Princenhage tot 1942.
St. Josephschool
Informatie volgt nog.
Sint-Jozefkerk
Informatie volgt nog.
